CITA-cita Malaysia mahu memodenkan rangkaian lebuh raya dengan sistem Aliran Bebas Pelbagai Lorong (MLFF) berdepan ancaman serius yang bukan disebabkan masalah teknologi, tetapi sikap pemandu yang suka mengelak membayar tol.
Pakar pengangkutan memberi amaran, penguatkuasaan yang lemah dan kadar pematuhan pemandu yang rendah boleh menyebabkan sistem MLFF gagal sebelum sempat berjaya sepenuhnya.
Isu itu timbul selepas data menunjukkan gejala elak membayar tol masih berleluasa walaupun dengan palang fizikal. Dilaporkan, kira-kira 95 peratus kes mengelak membayar tol di Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak (KLK) dan Lebuhraya Pantai Timur (LPT) sejak 2023 melibatkan kenderaan Kelas Satu, iaitu kereta persendirian seperti sedan, hatchback dan kenderaan utiliti sukan (SUV).
Pengurus Besar AFA Prime Bhd, Ismaliza Ibrahim mendedahkan, 2,122 surat tuntutan sudah dikeluarkan antara 2023 hingga 2025, melibatkan jumlah tunggakan RM21,181 bagi kesalahan di plaza tol. Angka tersebut menunjukkan kesalahan masih berterusan walaupun ada pemantauan.
“Kalau Ada Palang Pun Lari, Apatah Lagi Tanpa Palang”
Ketua Pengajian Siswazah di Institut Pengangkutan Malaysia (MITRANS) UiTM, Dr Abdul Khabir Rahmat berkata, isu ini mesti ditangani secara serius.
Jika ketidakpatuhan masih berlaku di bawah sistem tol yang mempunyai pengadang fizikal dan kawalan pembayaran, cabaran penguatkuasaan di bawah MLFF akan menjadi lebih kompleks,” katanya.
Beliau menjelaskan, MLFF adalah pendekatan moden yang membolehkan kenderaan melalui lebuh raya tanpa berhenti, dengan bergantung sepenuhnya kepada teknologi seperti Pengecaman Nombor Plat Automatik (ANPR), sistem pengenalan elektronik dan pemprosesan bayaran digital masa nyata.
Pengalaman antarabangsa membuktikan MLFF mampu mengurangkan kesesakan, melancarkan trafik dan mengurangkan emisi karbon. Namun, kejayaan bukan terletak kepada teknologi semata-mata.
Pelaksanaan bergantung bukan saja kepada teknologi, tetapi juga penguatkuasaan digital yang mantap, sistem data bersepadu dan mekanisme pemulihan bayaran berkesan.”
“MLFF bukan sekadar membuang palang tol, tetapi mengenai transformasi falsafah penguatkuasaan daripada kawalan fizikal kepada pematuhan digital.”
Pakar: Anggap Elak Tol Sebagai Jenayah, Bukan Masalah Sistem
Sementara itu, Profesor di Fakulti Kejuruteraan Awam dan Alam Bina Universiti Tun Hussein Onn Malaysia (UTHM), Dr Munzilah Md Rohani melihat isu berkenaan dari sudut tingkah laku.
Walaupun di bawah sistem tol berpagar, masih ada pemandu yang berjaya elak bayaran.
“Di bawah MLFF, setiap transaksi dan pergerakan kenderaan akan direkodkan secara digital, jadi kegagalan membayar harus dianggap sebagai kesalahan disengajakan, bukan kelemahan sistem.”
Beliau memberi amaran risiko terbesar gejala berkenaan adalah ketirisan hasil yang akan menjejaskan kemampuan syarikat konsesi untuk menyelenggara lebuh raya, mengekalkan standard keselamatan dan membiayai naik taraf infrastruktur pada masa depan.
Malaysia sering memberi terlalu banyak budi bicara kepada pesalah, menyukarkan untuk memupuk disiplin dalam kalangan pemandu. Penguatkuasaan mungkin perlu jadi lebih tegas dan muktamad.”
Solusi: Ikut Model Australia, Taiwan, Gabung RFID + ANPR
Sebagai jalan penyelesaian, Dr Munzilah mencadangkan Malaysia mencontohi negara seperti Australia dan Taiwan dengan menggabungkan teknologi ANPR, potongan bayaran automatik dan penalti yang sangat ketat kepada pengguna yang gagal membayar.
Beliau mencadangkan Malaysia mengguna pakai model penguatkuasaan dua lapisan yang menggabungkan RFID dan ANPR, yang disepadu terus dengan pangkalan data Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ) untuk mengukuhkan pematuhan dan mengurangkan penipuan.
Selain penguatkuasaan, beliau turut mencadangkan pilihan pembayaran lebih fleksibel, seperti debit terus, integrasi e-dompet, aplikasi mudah alih dan program insentif untuk menggalakkan pematuhan.
Dr Muzilah turut menekankan kepentingan perlindungan untuk pengguna sekiranya berlaku gangguan teknikal, seperti tempoh bertenang, notifikasi pembayaran dan mekanisme penyelesaian pertikaian yang mudah diakses.
MLFF seharusnya tidak hanya dilihat sebagai naik taraf teknologi untuk lebuh raya, tetapi sebagai sebahagian transformasi lebih luas ke arah budaya pemanduan yang lebih moden dan bertanggungjawab di Malaysia.”
Menurutnya, sebelum palang diangkat, mentaliti pemandu perlu diubah terlebih dahulu. Jika tidak, sistem secanggih mana pun akan tetap bocor.
Setuju tak penguatkuasaan perlu lebih tegas untuk MLFF? Atau anda risau kena saman sebab sistem gagal kesan? Komen di bawah. 👇🏼
SUMBER: NST.com
